 Aydın denilince akla Zeybek gelir. Mert, cesur, atılgan, mazluma dost, haksızlığa düşman olarak tanınırlar. Türk köylüsünün tipik bir örneğidir. Kurtuluş savaşında gösterdikleri başarılar ünlerine ün katmıştır. Bugün Zeybeklik tarihi bir anı olarak yaşatılmaktadır. Aydın’ın oyun türü Zeybektir. Batı Anadolu'nun hemen hemen her, yerinde ''Zeybek'' türündeki oyunlar görülür. Afyon, Antalya, Isparta, Burdur, Sakarya çizgisinin batı tarafında kalan illerimizde bu tür oyunun büyük etkileri vardır.  Yörede kadınların oynadığı oyunlara ''Kadın Zeybek'', erkeklerin oynadığı oyunlara ''Erkek Zeybek" denilmektedir. Kadınların oynadığı oyunlar erkeklerin oynadığı oyunlara göre daha yürüktür. Erkek oyunlarının yöredeki bir diğer adı da "Ağır Zeybek" tir. Erkekler genelde Aydın Zeybeği, Harmandalı Zeybeği, Eski Tavas Zeybeği, Ortaklar Zeybeği v.b. oynarken kadınlar ise Harmandalı Zeybeği, Muğla Zeybeği, Fatma Gelin, İnce Mehmet oyunlarını oynar. Ege’nin bir çok yerinde oynanan bu tür oyunların en ağırlarına İzmir, Aydın, Muğla, Manisa illerinde rastlamak mümkündür. Zeybek oyunlarının diğer oyunlara (Bar, Halay, Horon v.b.) göre en büyük özelliği tek olarak serbest oynanmasıdır. Toplu olarak oynanan Zeybek oyunlarında oyuncular arasında müzik ve ritim hariç hiçbir bağ bulunmaz. Oyunu oynayan kişi hiçbir kurala bağlı kalmadan tamamen içinden geldiği gibi oynar.Zeybek oyunları toplu olarak oynandığında, yöresel olarak daire formu kullanılır. Zeybek oyunları mertlik, yiğitlik ve gururun simgesidir. Sonsuz kahramanlık öykülerini içerir ve oldukça gösterişli ve etkileyicidir. Şahin ve kartalın hareketlerinden esinlenerek sert ve cesur bir tavırla oynanır. Kolların koltuk altlarına kadar çekilip daha sonra kaldırılması, ayak çekerken başın biraz öne eğilmesi, otururken göğe doğru keskin bir bakış atılması hep kartaldan esinlenmelerdir. Zeybek oyunlarının ritmik özelliği, dokuz zamanlı oluşudur. Divan, bağlama, tambura, cura, üçtelli, zurna, sipsi, kaval, zillimaşa, davul, kaşık, kabak kemane ile eşlik edilir.Yöremizde oynanan oyunlardan bazıları şöyle sıralanabilir; Harmandalı, Hantuman, Ötme Bülbül, Yunt Dağları, Koca Ümmet, Süslü Jandarma, Kordon, Yalabık, Kırmızı Buğday, Feraye, Fıstık, Ey yüceler, Meyhaneler, Kozaklı Kostak Ali, Hazeli, Sabahın Seher Vakti, İki Parmak, Eski Harmandalı, Yağcılar...Yöremizde söylenen başlıca türküler; Abalımın Cepkeni, Akşam Oldu Yakamadım Gazımı, Altı Kızlar, Atçalı Kel Mehmet Efe, Ayşem (Arabadan Atladım), Bir Zaman (Ey Şahin Bakışlı), Çaktım Çaktım Yanmadı, Duman Da Vardır, Dumanı Vardır(Bozdoğan Zeybeği), Eklemedir Koca Konak, Emirim Suya Gider, Fesimin Kozasına, Genç Osman, Germencik’nen Baltacık’ın Arası, Hergün Sarhoş, İnce Memed Türküleri, Isparta’dan Çıktım Başım Selamet, Menderes (Ayağına Potini Giymiş), Nazifimin Evleri, Şu Benim Karşımda Duran, Top Yatağın Önü Kahve, Üçgözler (Kalenin Başında), Yolumda Sen Falımda Sen, Yörük Ali
|
